درجست‌ وجوی اسب شاخ‌ دار فین‌تک ایران!

درجست‌ وجوی اسب شاخ‌ دار فین‌تک ایران!
۰۵ خرداد ۱۳۹۵ بدون دیدگاه بدون دسته بندی رسول قربانی http://goo.gl/rJWUPv
در ایران هیچ‌کدام از استارت‌آپ‌هایی که در فضای فین‌تک فعالیت می‌کنند نتوانسته‌اند اسب شاخ‌دار باشند. شناخته‌شده‌ترین استارت‌آپ فین‌تکی این روزهای ایران احتمالا زرین‌پال است که آن‌ها هم با تک‌شاخ بودن فاصله ‌دارند. الباقی استارت‌آپ‌ها فعلا تیم‌های کوچکی هستند که مشتریان محدودی دارند و شاید در آینده نزدیک با تغییر شرایط بتوانند تغییر فراوانی ایجاد کنند. 

جمله معروفی هست که بسیاری آن را به بیل گیتس نسبت می‌دهند: «نیازِ ما به بانکداری از بین نمی‌رود اما به بانک‌ها چرا!» این جمله را به شکل‌های مختلف این‌ور و آن‌ور می‌شنویم ولی نه در دنیا و نه در ایران، هنوز شاهد تغییری انقلابی در بانکداری نبوده‌ایم. هرچند نمی‌توان منکر تغییراتی شد که فناوری در بانکداری ایجاد کرده اما اصول همان‌هایی هستند که پانصد شش‌صد سال پیش تاجران ونیزی بر روی نیمکت‌های بنکو انجام می‌دادند. بانکداری در دنیا هنوز کار کسل‌کننده‌ای است؛ اما بعد از بحران اقتصادی سال‌های ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ به‌مرور بانکداری سنتی زیر سوال رفت. این تصور که بانکداری ما بدون اشکال است، در سال‌های بحران اقتصادی جایش را به استارت‌آپ‌هایی داد که تمرکزشان را بر بانکداری و پرداخت گذاشته‌اند. بانک‌ها آخرین جایی بودند که استارت‌آپ‌ها به سراغشان رفتند. شاید یکی از مهم‌ترین موانعی که باعث می‌شد استارت‌آپ‌ها به سراغ بانکداری نروند این بود که کمتر کسی تصور می‌کرد بتواند بدون داشتن ساختمان‌های بزرگ و گران‌قیمت، این اعتماد را در مردم ایجاد کند که پولشان را به آن‌ها بسپارند. البته هنوز هم بانک‌ها وجود دارند و نفس می‌کشند و آنقدر بزرگ هستند که کمتر کسی گمان می‌کند استارت‌آپ‌های کوچک بتوانند سلطنت ۵۰۰ ساله آن‌ها را از بین ببرند. بااین‌حال شاید استارت‌آپ‌ها نتوانند جای بانک‌ها را بگیرند اما مطمئنا شیوه بانکداری ما را تغییر خواهند داد.
 برهم‌زننده‌ها
اوبر در صنعت تاکسی‌رانی، ایربی‌اندبی در هتلداری، وی‌چت و اسکایپ در ارتباطات، فیس‌بوک در رسانه، علی‌بابا در تجارت، نت‌فلیکس در صنعت نمایش و اپل و گوگل در صنعت نرم‌افزار مصداق چیزی هستند که به آن می‌گویند برهم‌زننده. برهم‌زننده‌ها استارت‌آپ‌هایی هستند که از داشتن همه آن چیزهایی که بازیگران اصلی یک صنعت پیش از آن‌ها داشته‌اند محروم‌اند، اما توانسته‌اند به کمک ایده‌ای خلاقانه و پیاده‌سازی دقیق و حساب‌شده آن مبانی صنعت را دگرگون کنند. مثلا کمتر کسی تصور می‌کرد اوبر در صنعت تاکسی‌رانی ‌چنین انقلابی ایجاد کند که جماعت تاکسی‌دار دنیا را دچار مشکل کند. این در حالی است که اوبر عملا صاحب هیچ تاکسی نیست. یا مثلا فیس‌بوک به یکی از مهم‌ترین رسانه‌های دنیا تبدیل ‌شده و این در حالی است که فیس‌بوک عملا هیچ تولید محتوایی مانند رسانه‌های سنتی ندارد. یا چه کسی تصور می‌کرد نت‌فلیکس این‌چنین صنعت فیلم، سریال و نمایش را تغییر دهد؟ البته بعضی از این برهم‌زننده‌ها به‌مرور در زنجیره تامین خود به عقب پیش‌روی و سعی می‌کنند علاوه بر توزیع به تولید هم بپردازند. مثلا نت‌فلیکس و یوتیوب این روزها فقط توزیع‌کننده نیستند و خودشان هم ‌دستی بر آتش دارند. نت‌فلیکس فیلم و سریال تولید می‌کند و یوتیوب هم استودیوهایی در سراسر جهان ساخته که از آن‌ها برای تولید ویدئویی استفاده می‌شود. برخی به‌ جای برهم‌زننده از واژه «اسب شاخ‌دار» استفاده می‌کنند. این واژه را سرمایه‌گذاران به استارت‌آپ‌هایی که بالای یک میلیارد  دلار می‌ارزند داده‌اند: موجوداتی افسانه‌ای که واقعی نیستند! در فضای فناوری‌های مالی چند شرکتی که تا حدودی اسب شاخ‌دارند این‌ها هستند: لوفاکس، اسکویر، مارکیت، استرایپ و لندینگ کلاب. این استارت‌آپ‌ها این روزها حسابی سروصدا کرده‌اند و هرکدام گوشه‌ای از صنعت پرداخت و بانکداری را به لرزه درآورده‌اند!

 زرین‌پال، اسب شاخ‌دار فین‌تک ایران؟
در ایران هیچ‌کدام از استارت‌آپ‌هایی که در فضای فین‌تک فعالیت می‌کنند نتوانسته‌اند اسب شاخ‌دار باشند. شناخته‌شده‌ترین استارت‌آپ فین‌تکی این روزهای ایران احتمالا زرین‌پال است که آن‌ها هم با تک‌شاخ بودن فاصله ‌دارند. الباقی استارت‌آپ‌ها فعلا تیم‌های کوچکی هستند که مشتریان محدودی دارند و شاید در آینده نزدیک با تغییر شرایط بتوانند تغییر فراوانی ایجاد کنند. البته فراموش نکنیم که جایی مثل دیجی‌کالا که این روزها در بیشتر محافل استارت‌آپی از آن به‌عنوان نمونه موفق یاد می‌شود، سال‌ها پیش از فراگیر شدن خرده‌فروشی الکترونیکی در ایران فعالیت می‌کرد و با فراهم شدن شرایط به‌یک‌باره رشد خود را شروع کرد و به اسب ‌شاخدار استارت‌آپ‌های ایرانی تبدیل شد.  شرایط برای رشد استارت‌آپ‌های مالی چه زمانی فراهم می‌شود؟ این روزها به دلیل نبود کارمزد در بیشتر فعالیت‌های بانکی و پرداختی و رایگان بودن خدمات ارائه‌شده توسط بانک‌ها و شرکت‌های پرداخت، استارت‌آپ‌های فین‌تک نمی‌توانند از یک حدی بیشتر رشد کنند. چرا؟ چون اساس کار بسیاری از استارت‌آپ‌های فین‌تک در جهان کاهش هزینه‌های کارمزدی برای مردم است. وقتی مردم ایران چیزی به نام کارمزد نمی‌دهند هزینه‌ای وجود ندارد که بخواهند آن را کاهش بدهند! شرایط ولی تغییر می‌کند.

افزودن دیدگاه جدید

CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.‎
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.‎