جذابيت‌های فراوان وام‌های خرد

جذابيت‌های فراوان وام‌های خرد
نگاهی به ظرفیت‌های وام‌دهي همتا‌به‌همتا و مصائب و موانع آن در ایران
۱۸ Aban 1396 بدون دیدگاه فین تک https://goo.gl/4dr3nE
صابر میلادی مشاوره توسعه کسب و کار | در خالص‌ترین حالت وام‌دهی همتابه‌همتا (p2p Lending)، منابع مالی وام‌ها، به جای اینکه توسط یک موسسه مالی تامین شود، توسط یک پلتفرم آنلاین (وب‌سایت)، وام‌‌دهنده‌ها به وام‌گیرنده‌ها متصل شده و تامین مالی وام‌ها توسط مردم و سرمایه‌گذاران کوچک، انجام می‌شود. وام‌گیرنده‌ها هم معمولا افراد یا شرکت‌ها هستند ...
جذابيت‌های فراوان وام‌های خرد

پلتفرم‌های آنلاین وام‌دهی همتابه‌همتا، برخلاف بانک‌ها و موسسات مالي، دم و دستگاه زيادي ندارند، لذا هزینه سربار و عملیاتی کمتری به نسبت موسسات مالی داشته (به‌عبارتی هزینه پول کمتری، برای تامین مالی منابع دارند) و درنتیجه، وام‌گیرندگان می‌توانند وام‌هایی با نرخ‌های متنوع و رقابتی، نسبت به موسسات مالی دریافت کنند و همین‌طور سرمایه‌گذاران وام‌‌دهنده‌، می‌توانند سودی با نرخی بالاتر از موسسات مالی کسب کنند. پلتفرم‌های وام‌دهی همتابه‌همتای فراوانی وجود دارند که از نظر هسته مدل کسب‌وکار، تقریبا مشابه هستند، ولی بالطبع تمایزهایی همچون مشتریان (مردم یا شرکت‌ها)، مدل دریافت کارمزد و یا مدل مدیریت ریسک عدم بازپرداخت وام، برای خود ایجاد می‌کنند. به‌نوعی مفهوم همتابه‌همتا از دنیای اوپن‌سورس و مدل به اشتراک‌گذاری فایل همتابه‌همتا (peer to peer file sharing) مانند مدل نپستر، اقتباس شده است.
تجاری‌شدن اینترنت در دهه ۹۰میلادی و افزایش دسترسی کاربران به آن و شکل‌گیری کسب‌وکارهای آنلاین، موجب ظهور مفاهیمی همچون اقتصاد اشتراکی (Sharing Economy) یا اقتصاد مشارکتی (Collaborative Economy) شد. در این مدل، تامین کالا یا خدمات، از سوی یک بنگاه بزرگ و به‌تنهایی، صورت نمی‌گیرد؛ بلکه مردم و کاربران، در به‌وجودآوردن آن، سهیم هستند و کالا یا خدمات، از طریق مردم به‌عنوان تامین‌کنندگان، ایجاد شده و معمولا یک کسب‌وکار آنلاین، بستر و پلتفرم آنلاین (market place) لازم را فراهم می‌آورد. سرویسEbay، یکی از پیشروان این حوزه بود که پلتفرم آنلاین آن، امکان عرضه و خرید کالا را برای کاربران فراهم آورد.
هم‌اکنون کسب‌وکارهای پلتفرمی که تبلور اجرای مفهوم اقتصاد مشارکتی هستند، شاهد رشد خیره‌کننده‌ای هستند و شرکت‌های پیشرو در این حوزه، همچون اوبر و یا ایربی‌ان‌بی به ارزشگذاری‌های چندین میلیارددلاری دست یافته‌اند. درحال‌حاضر، بزرگ‌ترين پلتفرم وام‌دهي همتابه‌همتا در جهان،Lending Club است که در سال ۲۰۰۷ پايه‌گذاري شد و تاکنون بالغ بر ۲۰ميليارددلار وام به مصرف‌کنندگان و همين‌طور شرکت‌هاي کوچک و متوسط (SME) اعطا کرده است.

  • زوپا، فین‌تکی که بانک شد

Zopa، به‌نوعی اولین و قدیمی‌ترین پلتفرم وام‌دهی همتابه‌همتاست که موفق شد به بزرگ‌ترین نمونه فعال در اروپا تبدیل شود و اخیرا پس از اخذ مجوز بانک، از سازمان رفتار مالی (Fincancial Conduct Authority)- مسئول فعلی نظارت بر بانک‌ها و نهادی مالی در انگلستان که پس از یک‎‌سری تحولات در بخش پولی و مالی انگستان، شکل گرفته است- درحال تبدیل‌شدن به یک بانک است!
زوپا، سال ۲۰۰۵ با عناوینی همچون «Ebay دنياي بانکداري» و «اولین محل تبادل وام توسط وام‌دهندگان و وام‌گیرندگان جهان» در انگلستان راه‌اندازي شد و تاکنون (زمان دسترسي به آمار سايت: ۱ نوامبر-۲۰۱۷) ۷۳/۲ميلياردپوند، به مردم و شرکت‌هاي انگليسي، وام داده است. بنیانگذار زوپا، قبل از راه‌اندازی آن، سابقه راه‌اندازی یک بانک کاملا آنلاین(Egg Bank) را داشت و توسط یک صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیری که سرمایه‌گذار اولیه Ebay بود هم حمایت می‌شد. از همان آغاز فعالیت، زوپا تحت ‌نظارت مقررات سازمان تجارت منصفانه و سازمان خدمات مالی، فعالیت خود را آغاز کرده بود. وام‌ها هم با حداقل مبلغ ۲۰۰۰پوند و حداکثر ۱۵۰۰۰پوند (درحال‌حاضر ۲۵۰۰۰پوند) اعطا می‌شد.

هنگامی که یک فرد درخواست اعتبار می‌دهد، موسسات مالی با بررسی امتیاز اعتباری فرد، نسبت به اعطای وام، اقدام می‌کنند. حتی تعداد درخواست وام از موسسات مالی هم در محاسبه امتیاز اعتباری افراد توسط شرکت‌های اعتبارسنجی، موثر است‌

درآمد پلتفرم زوپا، از طریق دریافت کارمزد ثابت ۱درصد از مبلغ وام، از گیرنده وام بود. تمام فرآیند کار، آنلاین انجام می‌شد و حتی نیاز به کاغذبازی پستی هم نبود. معمولا مشتریان، این وام‌ها را برای خرید خودرو، ازدواج، بازسازی منزل و یا بازپرداخت یک‌سری وام‌های دیگر خود استفاده می‌کردند و حتی لزومی به ارائه وثیقه نداشتند. حالا مقایسه کنید با شرایط دریافت وام‌های خرد و یا وام ازدواج در ایران! 
 البته شرکت زوپا از همان ابتدا، داده‌های اعتباری متقاضیان وام را به کمک داده‌های شرکت 
Equifax اعتبارسنجی می‌کرد و متقاضیان وام را در دو دسته «بازار الف» و «بازار ب» قرار می‌داد.
«بازار الف»، متقاضیان وام با بالاترین درجه اعتباری با دوره بازپرداخت وام (۱۲ یا ۲۴ماهه) بود. نهایتا هر مشتری، امکان انتخاب وام با نرخ‌های بهره متناسب با رتبه اعتباری خود را داشت. در صورتی ‌که یک مشتری، یکی از اقساط خود را بازپرداخت نمی‌کرد و این موضوع را به زوپا اطلاع نمی‌داد، ۲۰پوند جریمه می‌شد و درصورتی‌که وام خود را بازپس نمی‌داد، زوپا فرآیندی مشابه بانک‌ها برای بازپس‌گرفتن پول وام، به‌صورت مستقیم و یا از طریق «موسسات جمع‌آوری بدهی» اتخاذ می‌کرد. یک نکته مهم درباره اعتبارسنجی و «رتبه اعتبار»، این است که شرکت‌های فعال این حوزه، همچون Equifax، Experian و Call Credit، با گردآوری داده‌های مشتریان از منابع اطلاعاتی مختلف، امتیازهای متفاوتی از افراد محاسبه می‌کنند و آن را در اختیار بانک‌ها، خرده‌فروشان و موسسات ذینفع قرار می‌دهند.
سپس هنگامی که یک فرد درخواست اعتبار می‌دهد، موسسات مالی با بررسی امتیاز اعتباری فرد، نسبت به اعطای وام، اقدام می‌کنند. حتی تعداد درخواست وام از موسسات مالی هم در محاسبه امتیاز اعتباری افراد توسط شرکت‌های اعتبارسنجی، موثر است‌ چراکه درخواست‌های زیاد، نشانه این است که فرد از وضعیت اعتباری خوبی برخوردار نیست، اما هنگامی که فرد به زوپا می‌پیوندد و درخواست وام می‌دهد، بر رتبه اعتباری او اثر نمی‌گذارد و تنها زمانی که وام را از زوپا دریافت می‌کند، بر رتبه اعتباری او اثر می‌گذارد (که درصورت بازپرداخت، اثر مثبت و عدم بازپرداخت، اثر منفی دارد) و موسسات ذینفع، از آخرین وضعیت اعتبارسنجی فرد، مطلع می‌مانند.
در اهمیت وجود داده‌ها و زیرساخت اعتبارسنجی مشتریان برای راه‌اندازی سرویس وام‌دهی p2p، اشاره به بلایی که  Quakle دچار آن شد، می‌تواند مفید باشد. کوآکل، نوامبر سال ۲۰۱۰ راه‌اندازی شده بود و ادعا می‌کرد که ارتباطات اجتماعی یک فرد و شبکه دوستان او، قدرت زیادی برای حصول اطمینان از بازپس‌دادن وام‌ها دارد‌ و به‌جای استفاده از داده‌های شرکت‌های رتبه‌بندی اعتباری ثالث، برای اعتبارسنجی وام‌گیرندگان، از سیستم «امتیاز شهرت» کاربران در گروه‌های اجتماعی سایت خود استفاده می‌کرد. اتخاذ این رویکرد، موجب شد که ظرف کمتر از یک‌سال، تقریبا نزدیک به ۱۰۰درصد تمام وام‌های داده شده، در پلتفرم کوآکل سوختند و بازپس داده نشدند و کوآکل، تعطیل شد!

افزودن دیدگاه جدید

CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.‎
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.‎